gender travel

Bogusław Bachorczyk // Pocałuj mnie w pierścionek

2011-07-14T12:47:00.000+02:00

Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki
Otwarcie: 14.07.2011 godz. 18:00
Wystawa otwarta w dniach: 15.07.2011-28.08.2011
Kuratorki wystawy: Lidia Krawczyk, Beata Nowacka-Kardzis

Pocałuj mnie w pierścionek to wystawa-eksperyment, która testuje pojemność naszej pamięci. Każdy zakamarek, każdy element kryjący się w przestrzeniach galerii mówi równocześnie o subiektywnej jak i zbiorowej próbie zdefiniowania tego, czym jest ojczyzna, naród, męska mitologia. Będzie to szczególne, trwające półtorej miesiąca przedstawienie, w którym główną rolę odegra artysta – Bogusław Bachorczyk. To właśnie jego doświadczenie polskiej rzeczywistości będzie tutaj główną osią narracyjną.

Nie zabraknie zatem typowego pejzażu dla polskiej wsi, architektury tak mocno charakterystycznej dla naszej przestrzeni, wnętrza domu, który staje się laboratorium ludzkich emocji, osobistych i niekiedy głęboko skrywanych namiętności i pragnień. Przez chwilę będziemy mogli poczuć się jak dzieci, pozwolić na prowadzenie za rękę, kiedy odpowiedzialność leży po stronie tego symbolicznego „dorosłego”. Tym wielkim nieobecnym tego przedstawienia będzie właśnie rodzic, opiekun zdefiniowany w kategoriach narodu, społeczeństwa, systemów kształtujących obywatela danego kraju, człowieka z określoną tożsamością. Na wystawie przejdziemy od jednej przestrzeni do drugiej, zanurzymy się we wspomnieniach kojarzących nam się z naszym własnym doświadczeniem , z literaturą, polską kinematografią, obrzędami religijnymi – tym wszystkim co wydaje się stanowić o swoistej, bardzo autorsko rozumianej polskości.

więcej o wystawie…

fot. R. Sosin

fot. W. Kubiak

fot. R. Sosin

projekt 3d

2011-04-15T12:42:00.001+02:00

DZIECKO | DOM | DOKTORAT

w krakowie

2011-04-05T12:58:00.000+02:00

Ekonomia utraty, Joanna Pawlik i Elin Drougge

2011-04-05T12:44:00.000+02:00

http://ekonomiautraty.blogspot.com/

Karol Radziszewski // Backstage

2011-03-15T11:33:00.000+01:00

Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki
pl. Szczepański 3a, Kraków
otwarcie: 11.02.2011 godz. 18:00
wystawa otwarta w dniach: 12.02.2011-03.04.2011
kuratorki wystawy: Lidia Krawczyk, Beata Nowacka-Kardzis
bunkier.art.pl

fot. W. Kubiak

fot. R. Sosin

Niegrzeczne, Galeria Bunkier Sztuki

2011-01-06T13:05:00.001+01:00

backstage

2011-01-02T10:44:00.001+01:00

Joanna Pawlik // Balans

2010-12-16T11:45:00.000+01:00

fot. W. Kubiak

fot. R. Sosin

Joanna Pawlik // Balans
Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki, Kraków
otwarcie: 15.12.2010 godz. 18:00
wystawa otwarta w dniach: 16.12.2010-30.01.2011
Kuratorka wystawy: Lidia Krawczyk
więcej o wystawie: www.bunkier.art.pl

Engedetlenek (Niegrzeczne) - opening

2010-10-01T11:54:00.000+02:00

W wystawie wzięły udział: Laura Pawela, Karolina Kowalska, Anna Niesterowicz, Lidia Krawczyk, Agnieszka Kurant, Anna Maria Karczmarska, Zuzanna Krajewska, Justyna Koeke

Kuratorki: Lidia Krawczyk i Beata Nowacka-Kardzis

Niegrzeczne w HattyúHáz Gallery, Pécs

2010-09-15T09:26:00.000+02:00

monstrare

2010-09-01T13:54:00.000+02:00

monstrare, COLLECTIVA - preparation

2010-07-06T23:15:00.001+02:00

monstrare, galerie collectiva, berlin

2010-06-28T13:56:00.001+02:00

Lidia Krawczyk & Wojtek Kubiak
"monstrare"
3. July – 7. August 2010
Opening: Friday, 2. Juli 2010, 19 – 22 h

Venue:
Galerie COLLECTIVA
Brunnenstraße 152 (rear building left)
10115 Berlin
Opening hours:
Monday to Friday 12 – 18, Saturday 12 – 16
and by appt.

We are pleased to invite you to the opening of the exhibition "monstrare" by polish artists Lidia Krawczyk & Wojtek Kubiak on Friday, July 2nd, 19 – 22 h. The artists will be present.
"monstrare" is the first solo show of the artists in Berlin. The exhibition is devoted to the mainly unseen and the newest works of Lidia Krawczyk & Wojtek Kubiak. Their extraordinary series of disordered portraits displays human creatures, whose common and well-known human characters have been extremely deformed and exaggerated. Best friends and family relatives become monsters, who seem to be totally different but still have something in common...

Ars Homo Erotica

2010-06-12T22:56:00.001+02:00

Muzeum Narodowe w Warszawie
kurator: Paweł Leszkowicz
11 czerwca-5 września 2010

Bestregarts, Frankfurt am Main

2009-11-16T19:44:00.001+01:00

zaburzenia / disorders

2009-11-14T20:05:00.000+01:00

i wasn’t there, i’m not here…

Fancy Success w Bunkrze Sztuki

2009-11-11T11:56:00.001+01:00

Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki, pl. Szczepański 3 a, Kraków
11 listopada 2009 – 3 stycznia 2010
kuratorka: Beata Nowacka-Kardzis
współpraca kuratorska: Lidia Krawczyk

Fancy Success. Positions in Young Polish Painting to tytuł wystawy przygotowanej przez nas na Prague Biennale 4. Celem organizatorów podczas tej edycji było stworzenie żywej platformy dla malarstwa. Zaproszone do wzięcia udziału w sekcji „Expanded Painting” pokazałyśmy prace dziewięciu polskich, młodych malarzy: Basi Bańdy, Agaty Bogackiej, Tymka Borowskiego, Eweliny Chrzanowskiej, Lidii Krawczyk & Wojtka Kubiaka, Przemka Mateckiego, Bartka Materki i Karola Radziszewskiego.
Naszym celem – wobec istotnych ograniczeń, jakie niosą za sobą imprezy typu biennale – było stworzenie możliwie interesującej i spójnej prezentacji młodego polskiego malarstwa. Zatem dokonując wyboru poszczególnych prac kierowałyśmy się chęcią nie tylko pokazania intrygującego i niebanalnego malarstwa, ale również chciałyśmy, aby obrazy tworzyły wspólną narrację. „Porządkując” w ten sposób prace zorientowałyśmy się, że poruszamy równolegle inny problem –pozamalarski, bardziej socjologiczny, ogólny – który jest niemal równie istotny i charakterystyczny dla obecnej sceny młodego polskiego malarstwa jak samo malowanie. Problem, wobec którego stają wszyscy młodzi twórcy w Polsce – sukces rozumiany w kategoriach bądź to finansowego uznania, bądź zaistnienia w dyskursie medialnym, w tym opiniotwórczym.

Wybór tych dziewięciu artystów nie zamyka oczywiście całkowicie listy osób, które odpowiadają założeniom naszej wystawy. Jednakże to ich prace zestawione ze sobą tworzą wspólną wypowiedź wokół problemów, na których koncentruje się uwaga młodych polskich malarzy – nie o sukcesie, lecz właśnie obok niego, albo raczej pomimo niego.

Każdy z prezentowanych artystów prezentuje w swojej sztuce osobną historię, która posiada jednak wspólny mianownik – starania o odzyskanie dla siebie własnego, odrębnego terytorium. Ich twórczość porusza różnorodne problemy: od szukania miejsca w kulturze dla samego malarstwa, prób zrozumienia praktyk medialnego tworzenia i przekazywania znaczeń, poprzez lokalne historie określonych społeczności czy jednostkowe doświadczenia, aż do dyskursu seksualności i gender.

Basia Bańda
Tworząc obrazy-obiekty kieruje się między innymi potrzebą skonfrontowania się z własnymi emocjami. Jej prace to przede wszystkim „portrety seksu” – czyli portrety wpisujące się dyskurs seksualności. Ale jest to dyskurs szczególny, bo subiektywny, będący jej osobistą refleksją. Dzięki temu jej obrazy – chociaż posiadają zakorzenienie w rzeczywistości – odwołują się do tego, co prywatne i intymne.

Agata Bogacka
Jej malarstwo – zwłaszcza w cyklu The Mirroring – wyraźnie zwrócone w stronę tego, co niewypowiedziane, wydaje się odwoływać do modernistycznej idei wzniosłości. To raczej próba uchwycenia oraz znalezienia piękna, estetycznej formy w czymś, co wydaje się prozaiczne. Malarskie staje się to, co znajduje się obok, bez patosu, bez ckliwości i bez naiwności.

Tymek Borowski
Jest twórcą dopiero wkraczającym na artystyczną scenę ma już jednak za sobą złożone projekty, w których mierzy się z samym aktem tworzenia, generowania znaczeń wynikających z wizerunków. W swoich pracach jest krytyczny wobec manipulacji, roli artysty-demiurga czy traktowania obiektów sztuki w kategoriach arcydzieła.

Ewelina Chrzanowska
Jej obrazy wprowadzają w świat fantazji mającej chronić przed chaotyczną rzeczywistością. Nie mogąc poradzić sobie z tym, co ją otacza artystka wolała stworzyć swój alternatywny świat. Jednak i on okazał się nie być tak bezpieczny. Niby sielski, a jednak pełen niebezpieczeństw; oswojony, lecz wciąż tajemniczy, mroczny i smutny.

Lidia Krawczyk, Wojtek Kubiak
Artyści, którzy w swoich pracach podejmują wątki społeczno-kulturowych sposobów kształtowania tożsamości jednostki, tym razem w projekcie Hostia przyjrzeli się lokalnej sytuacji w słowackich Pieszczanach. Spróbowali odnaleźć tam ogólne mechanizmy społeczno-kulturowe rządzące rzeczywistością Europy Środkowo-Wschodniej pierwszej połowy XX wieku.

Przemek Matecki
Maluje chaos, którego nie ma potrzeby porządkować. W jego projektach fakty mieszają się z fikcją, malarstwo z dziennikarstwem, emocja z doświadczeniem. Prace są „przeładowane” zarówno znaczeniami, jak i przedmiotami znajdującymi się na płótnach. Na obrazie Szpakowski widzimy zatopione w farbie olejnej fotografie malarza, Mariana Szpakowskiego. Zagrzebane w obrazie, zagubione w materii tworzą nierozerwalną wieź pomiędzy tym, co jest faktem (fotografia) a kreacją (obraz).

Bartek Materka
Jest artystą szczelnie zamkniętym wewnątrz własnych emocji. Obrazy, które tworzy, są reakcją i jednocześnie rezultatem jego osobistych doświadczeń, rozterek i momentów niepewności. Interesuje go stan niemożności nazywania zjawisk, uczuć, stan niedostępności, niezrozumienia, alienacji, niemożności porozumienia z innymi przy jednoczesnym odczuwaniu silnych emocji.

Karol Radziszewski
Bierze na swój warsztat tematy bardzo polityczne. Jest twórcą, który poprzez swoje działania wyraża niezgodę na praktyki dyskryminujące i marginalizujące osoby o innej orientacji niż heteroseksualna. W najnowszej realizacji Ćwiczenia na równowagę pośrednio porusza problem tożsamości, będącej wynikiem kulturowej „musztry”.

Beata Nowacka-Kardzis i Lidia Krawczyk

fragment wystawy, fot. Rafał Sosin

997, galeria starter, listopad 2009

2009-11-01T11:44:00.001+01:00

2009-10-21T09:30:00.001+02:00

zaburzenia - zapowiedź

2009-09-04T08:10:00.003+02:00

Praga / Prague Biennale 4 / 2009

2009-05-15T09:54:00.001+02:00

prague biennale...

2009-05-13T22:42:00.000+02:00

przygotowania do prague biennale 4

2009-05-12T22:12:00.001+02:00

prague biennale 4

2009-05-03T10:02:00.001+02:00

Fancy Success
Positions in a Young Polish Painting
Curated by Beata Nowacka-Kardzis
Co-curator: Lidia Krawczyk
Artists: Basia Bańda; Agata Bogacka; Tymek Borowski; Ewelina Chrzanowska;
Lidia Krawczyk & Wojtek Kubiak; Przemek Matecki; Bartek Materka; Karol
Radziszewski.

więcej na stronie Bunkra Sztuki
więcej na stronie Prague Biennale 4

fotoplastykon

2009-05-03T09:30:00.001+02:00

festiwal kultura dla tolerancji

2009-04-13T10:31:00.000+02:00

program

rozumiesz

2009-03-01T18:29:00.001+01:00

krytyka

2009-02-22T09:09:00.000+01:00

Stać się właściwym, Agnieszka Kwiecień
www.obieg.pl, 21.10.2008

"Genderqueer": czy istnieje "prawdziwa płeć"?, Izabela Kowalczyk, Marta Stawowska
Artmix, 24.11.2008

Dagmara Stanosz, Becoming - pytania o płeć
o pracy nad wystawą opowiadają laureaci Grand Prix 38. Biennale Malarstwa „Bielska Jesień 2007” - Lidia Krawczyk i Wojtek Kubiak

becoming, galeria bielska bwa, bielsko-biała

2009-02-21T00:10:00.001+01:00

lidia krawczyk, wojtek kubiak
becoming
kuratorka: beata nowacka-kardzis
galeria bielska bwa
12 luty - 8 marzec 2009
zobacz więcej

rzeźby z cyklu genderqueer

2009-02-10T15:21:00.000+01:00

ID (reż. Marcin Liber)

2008-12-29T09:20:00.001+01:00

Loco Star ID, live in Teatr Współczesny, Szczecin, 19 December 2008

więcej o przedstawieniu tu ->

we want to show you something

2008-12-28T19:58:00.001+01:00

genderqueer revolution w ufie

2008-11-07T20:07:00.000+01:00

Becoming

2008-10-26T09:09:00.001+01:00

Lidia Krawczyk, Wojtek Kubiak
Becoming
kuratorka Beata Nowacka-Kardzis
27 września - 26 października 2008
Bunkier Sztuki, Kraków

POCZĄTEK
Pracę nad projektem Genderqueer rozpoczęliśmy w 2006 roku. Jest on wynikiem naszych wcześniejszych poszukiwań, kiedy to mierzyliśmy się z problemem tożsamości kulturowej kobiet i mężczyzn. Konsekwencją tamtych poszukiwań, zmagań z zagadnieniami dualizmu płciowego jest właśnie ten projekt, który w zamierzeniu ma na celu dyskretną dekonstrukcję owego binaryzmu. Jest to projekt przede wszystkim dotyczący zagadnienia wizerunku, tego w jakim stopniu komunikacja odbywa się na poziomie płciowego rozpoznania, a zatem w jaki sposób sam wizerunek dyktuje nam warunki rozumienia, sposoby pojmowania treści komunikatu.
To także projekt o tym, jak bardzo jesteśmy zmuszeni operować znanymi nam kodami, by posługiwać się znanym nam wszystkim językiem. Więc jest to zatem projekt o systemie generującym znaczenia, systemie tworzącym „ja” człowieka, ujarzmiającym – by stał się podmiot, zamykającym w ramy, w celu stworzenia widzialnym. Zagadką w tym projekcie i złudną odpowiedzią jest owa „zabawa w płeć”. W jakim stopniu coś niewidzialnego, nieistniejącego w systemie znaczeń, w kulturze, w języku, może zaistnieć. Dopóki nie zostanie opisane, zdefiniowane, nie zaistnieje w obrazie – to znaczy, że go nie ma. Jednak, nawet z chwilą pojawienia się na fotografii, obrazie, z chwilą uwidocznienia – także wtedy są nadawane mu znaczenia te istniejące już w kulturze. Nie ma bowiem słów, języka mogącego opisać to, co się widzi. Takie coś pomiędzy… można by powiedzieć. Ni to, ni owo… ni babka, ni facet… Ale właśnie po co potrzebujemy kategorii płciowych, by móc „widzieć” (rozumieć) wizerunek. I co wtedy z takiego przedstawienia będziemy mieli, co zrozumiemy, co zobaczymy. Wydaje nam się, że to, co każdy z was zobaczy w tych pracach będzie świadczyło właśnie o naszych sposobach patrzenia, o naszych sposobach i potrzebach rozumienia, postrzegania.

DEFORMACJA
Portrety utrwalone na fotografiach, obrazach, wideo oraz rzeźbach są poddane różnorakiej deformacji. Słowo deformacja w tym wypadku należy traktować bardzo ogólnie, raczej z dystansem. Owa deformacja bowiem odbywa się tutaj na kilku równorzędnych poziomach:
- (de)formacja kulturowa postaci, tworzenie własnego „ja” na zasadzie kształtowania w określonych ramach społeczno-kulturowych. Osoby portretowane na tych pracach bardzo często są przez nas utrwalone bez żadnego makijażu, przebrania, peruki, sztucznych dodatków. Oni sami stają przed obiektywem aparatu z już wymodelowaną, ukształtowaną, (zde)formowaną w kulturze osobowością
- deformacja kulturowa postaci, tworzenie własnego „ja”, w sposób podobny do opisanego powyżej, lecz następuje tutaj zmiana własnej tożsamości biologicznej bądź kulturowej. Gender i sex, bądź samo gender, lub samo sex zostają zamienione. Następuje deformacja postrzeganych jako naturalne cech płci biologicznej bądź kulturowej. Naszymi bohaterkami i bohaterami są zatem także transwestyci, transwestytki, transseksualiści oraz transseksualistki. Ich historie zainspirowały nas także do głębszego przyjrzenia się dualizmowi płciowemu. Co ciekawe, osoby, które wydają się podważać konieczny i nieunikniony podział na dwie płci, stają się także obrońcami i wyznawcami wyraźnych i jasnych atrybutów genderowych. Niezwykle ważne są dla części z nich konkretne wybory ubioru, sposób zapinania guzików, kolor koszul, określone gesty, zachowania sugerujące wybrana przez nich płeć
- deformacja przed obiektywem aparatu. Odbywała się ona także na różnych poziomach: albo osoby z konkretną tożsamością kulturową i seksualną przebierały się za płeć przeciwną, albo podkreślały i wyolbrzymiały cechy swojej własnej płci. To była zabawa, podczas której wszyscy – choć często spięci powagą sytuacji – dobrze się bawiliśmy swoimi własnymi przyzwyczajeniami oraz stereotypami. Zatem zwykle na stanie w pracowni mieliśmy te rzeczy, które w sposób bezpośredni kojarzą się z kobiecością bądź męskością. Często także mieszaliśmy je razem by jeszcze bardziej zdeformować wizerunek, zdekonstruować go i podważyć
- deformacja bez przebierania, lecz poprzez wychwycenie tych subtelnych gestów, zachowań, które można by potraktować jako próba znalezienia androginicznych elementów w danej osobie. Czegoś wymykającego się jasnym klasyfikacjom.

MODELE
Tym sposobem zebraliśmy pokaźnych rozmiarów galerie przeróżnych osobowości. W katalogu mamy około 5 tysięcy portretów około 50 modeli i modelek. Praca z każdym i z każdą z nich przebiegała na różne sposoby. Część osób jest naszymi znajomymi, niektórzy/niektóre zaczepialiśmy na ulicy, w galerii, księgarni, u fryzjera… To także uczniowie, uczennice, studenci i studentki, znajome znajomych. Zorganizowaliśmy także specjalnie na tę okazję casting w warszawskiej galerii queerowej UFA. Przyszli na nią niesamowici ludzie. Pojawiły się osoby, które rzeczywiście chciały się podzielić swoim doświadczeniem transseksualisty czy transseksualistki.
Najtrudniejsza była praca z nieznajomymi, których zaczepialiśmy, oswajaliśmy, staraliśmy się stworzyć taką atmosferę, aby nam zaufali. Nikt nam nie odmówił – choć jednego z bohaterów musieliśmy bardzo długo przekonywać do naszych zamiarów, do tego, aby w końcu zgodził się wziąć udział w tym projekcie. Na każdej osobie bardzo nam zależało. W pewnym momencie pracy mieliśmy taką sytuację, że to nie my się prosiliśmy, lecz to do nas przychodzono z propozycją pozowania nam. Chociaż nie zawsze nam dana osoba odpowiadała, to zawsze myśleliśmy sobie, że a może coś z tego wyjdzie. Tym sposobem mamy naprawdę cała masę, także nieudanych fotografii. Nie ze wszystkimi udało nam się efektywnie pracować. Nie wszyscy się nadawali.
Ciekawie pracowało się z osobami, które nie chciały się zgodzić na „przebranie się”. To było duże przeżycie i dla nas i dla nich. Oczywiście zwykle wchodził w grę alkohol, bo inaczej to spięcie i nerwowa atmosfera nie pozwalała uzyskać ciekawych efektów. Dla niektórych to było jednak duże wyzwanie. Myślimy sobie, że to takie nic, ubrać perukę, wymalować się, ubrać kobiecą bluzkę czy męski garnitur. A jednak te wszystkie atrybuty – szczególnie mężczyznom – przynosiły dużo wstydu. Niekiedy żenujące było jakiekolwiek przebranie się (nawet mężczyzna przebierający się za mężczyznę…). To nie było łatwe, nierzadko bowiem taki kostium był traktowany bardzo perwersyjnie, w kategoriach erotycznej gry.
Sami także wzięliśmy udział w tym projekcie. Lidka, chcąc oswoić z przebieraniem się wynajętą modelkę, jako pierwsza ubrała męskie atrybuty. Pokazywała jej jak należy odgrywać rolę mężczyzny. Pokazanie, że autorka też może ubrać wąsy spowodowało, że zaproszona osoba nie czuła się skrępowana, nie czuła się niewygodnie. Później Wojtek zgłosił się na warsztaty dla drag queen, które były organizowane w 2007 roku przez Fundację Kultura dla Tolerancji. Przez Dodę, warszawską drag queen, został w półtorej godziny przebrany w Andżelę. To dopiero było niesamowite wrażenie!
Na wystawie mamy całe spektrum różnych tożsamości: od męskich mężczyzn i kobiecych kobiet, przez zniewieściałych mężczyzn i androginiczne kobiety, aż po transwestytów i transseksualistów. Nie jest to zatem projekt tylko i wyłącznie o przestrzeni trans, przestrzeni przekraczającej sztywne dychotomie, ale o ruchu, który odbywa się wewnątrz jednego systemu, o dynamice i różnorodności.

RZEŹBY
Rzeźbiarskie autoportrety, które pokazujemy na wystawie stanowią szczególne zwieńczenie naszych poszukiwań w przestrzeni transgenderowej. Pomysł ich zrobienia pojawił się specjalnie do przestrzeni Bunkra Sztuki do wystawy Becoming. One w sposób bezpośredni nawiązują także do tradycji wizerunku, portretu, a w szczególności autoportretu. To one stanowią łącznik pomiędzy dawną a obecną sztuką, dawnym oraz współczesnym pojmowaniem konstruowania tożsamości człowieka. Wśród nas znajduje się całe mnóstwo rzeźb, popiersi, które w sposób wzniosły mają za zadanie opowiedzieć coś o portretowanej osobie. Zatem każdy element ma stanowić o wizerunku, osobowości zamawiającego dane przedstawienie. Jednakże – co ważne w tej sytuacji – to fakt, że te, wyznaczające niewątpliwie główny nurt rzeźbiarski przedstawienia, stanowią zarówno naszą rzeczywistość, wyznaczają nasze granice widzialności. Wyznaczają przestrzeń tego, co istotne, niemalże tego, co istnieje. Wizerunki rzeźbiarskie zaburzające naturalny podział na mężczyznę oraz kobietę, portrety osób transgender nie należą do głównego nurtu. Do tej pory osoby androginiczne oraz hermafrodyty pojawiały się w historii sztuki to jednak ich główną cechą było ukazanie ich nienaturalności, jako coś odstępującego od normy.

FILMY
W kolejnej sali znajdują się cztery różne, pulsujące projekcje. Na każdej z nich są sfilmowane portrety osób biorących udział w naszym projekcie. To portrety około 16 osób. Ich wizerunki przeplatają się ze sobą, mienią się, nie powtarzając się na przeciwległych projekcjach. Każda projekcja pokazuje zatem inne osoby. Naszym zamierzeniem było pokazanie dynamiczności i niestałości procesu budowania tożsamości, tego, że jesteśmy w ciągłym ruchy, poddani ciągłym zmianom. Tak jak w dziecięcej zabawce, ciągle te same plastikowe elementy tworzą za każdym razem odmienny wzór, tak i my, skonstruowani w końcu według określonych i stałych modułów tworzymy różnorodne, zmieniające się kształty. Za każdym razem okazujemy się być kimś innym, w zależności o tego, w jaką grę zostaliśmy uwikłani, w jakiej sytuacji się znaleźliśmy. Z określonych elementów tworzymy przeróżne kombinacje i zestawy, które nigdy nie są czymś zamkniętym i stałym, lecz ciągle przeistaczającym się, tworzącym, w procesie ciągłego utwierdzania. Za każdym razem, gdy wydaje nam się, że coś osiągnęliśmy, ustaliliśmy, po pewnym czasie ruch ponownie się pojawia, ponownie musimy przybrać odmienną twarz.
Muzyka znajdująca się w tym samym pomieszczeniu ma za zadanie stworzenie atmosfery intymności, zmysłowości. Jej zadaniem było także oswojenie, stworzenie bezpiecznej i przyjaznej aury. Zdekonstruowana, postmodernistyczna tożsamość, oparta na chaosie i zaburzeniu tego, co funkcjonowało do czasów modernizmu, brak możliwości statecznego i bezpiecznego podmiotu wywoływało lęki oraz strach przed nieokreślonością. Dzięki tej przestrzeni z filmami wkraczamy z dyskursem tożsamościowym w sferę bardziej wewnętrzną, mniej monumentalną, mniej wystawną, lecz ciągle reprezentacyjną, tworząca mozaikę układającej się w dynamiczne wzory przechodzące jedne w drugie, uzupełniające się, nachodzące na siebie. Te wizerunki są erotyczne – bo jest to ciągle narracja o tożsamości. Trochę estetyczne, trochę obrzydliwe i odpychające, różnorodne i nieokreślone do końca.

OBRAZY
W następnym pomieszczeniu znajdują się obrazy. Przerysowane i wyolbrzymione portrety akcentują sztuczny charakter spektaklu, jakim jest teatr płci. Portrety funkcjonują poprzez to jako maski, kostiumy do przebierania się w nie. Dzięki temu, że są takie wielkie mogą funkcjonować jako znak, symbol. Jest to gra z konwencją malarstwa portretowego. Z jednej strony portrety są wyraźnie przeskalowane, a z drugiej, zaburzone są te stałe i typowe atrybuty płci. Obrazy oraz fotografie są podpisywane pierwszą literą imienia, po to, aby zamazać wyznacznik płciowy. To specjalny zabieg przez nas zastosowany, po to, aby osłabić działanie gender. Aby płeć stała się zagadką. Chodzi o „nierozpoznanie” płci. Dlatego do cyklu nie zaprosiliśmy osób znanych. Chodziło zatem także o to, aby zastanawiać się nad tym, z jaka płcią mamy do czynienia i po co nam wiedzieć to, kto jest na danym portrecie.

PRZESTRZEŃ
Przestrzeń galerii, w której pokazujemy prace została przez nas podzielona na różne strefy. Zastosowaliśmy podział na wnętrze i zewnętrze, na to, co publiczne oraz prywatne, a dalej na to, co „obiektywne”, uniwersalne oraz „subiektywne”, indywidualne. Tym samym stworzyliśmy kilka odmiennych rewirów, które możemy czytać właśnie poprzez ten kontekst odmiennych narracji wewnątrz przedstawień. Mamy zatem przestrzeń przez nas nazwaną jako zewnętrzną: do której zaliczamy fotografie oraz rzeźby. Pierwsze reprezentują to, co jest w miarę „obiektywną” rejestracja rzeczywistości, to pewnego szczególnego rodzaju dokument nawiązujący do tego, co rzeczywiście miało miejsce. Rzeźby z kolei odwołują się do instytucjonalnej historii sztuki, do określonej tradycji przedstawiania. Zatem także odpowiadają na apel czegoś zewnętrznego, publicznego oraz oficjalnego. Są takim oczywiście pozornym utrwaleniem uniwersalnych reprezentacji funkcjonujących w publicznym obiegu, funkcjonującym w przestrzeni publicznej, w budynkach użyteczności publicznej, na placach, w parkach, etc. Są dowodem na to, co funkcjonuje jako oficjalna sztuka, mogąca znaleźć się w każdym dosłownie miejscu. Z tej przestrzeni przechodzimy dalej do ciemnego pomieszczenia, które wydaje się odpowiadać już temu, co jest po drugiej stronie, temu wnętrzu, o którym wcześniej wspomnieliśmy. Jest to narracja bardziej prywatna, związana z subiektywnymi emocjami. Filmy stanowią tutaj abstrakcyjny ornament, są efektem emocjonalnego przetworzenia „zwykłego” wizerunku. Obrazy podobnie stanowią jakby fabularyzowany zapis całej sytuacji. Jeśli fotografie noszą znamiona obiektywnego utrwalenia rzeczywistości, to obrazy właśnie są z kolei taką przestrzenią deformacji. Malując można więcej rzeczy zmyślić, są mniej wiarygodne jeśli chodzi o rzeczywistość przedstawieniową oraz warstwę reprezentacyjną. Zatem dwie kolejne sale stają się odpowiednikiem tego, co subiektywne. Staraliśmy się zrównoważyć obie te przestrzenie, to znaczy zaakcentować równą wartość obu narracji. Spektakl płci odbywa się bowiem na różnych płaszczyznach, w różnych momentach, i tych publicznych i tych prywatnych.

Jest już do kupienia katalog z naszej wystawy. Znajdują się w nim teksty Beaty Nowackiej-Kardzis, Jacka Kochanowskiego, Marcina Teodorczyka, Marty Stawowskiej, Izabeli Kowalczyk oraz wypowiedzi osób biorących udział w projekcie Genderqueer. Layout wykonał Rafał Sosin.

Dziękujemy wszystkim za pomoc w realizacji katalogu.

To jest już koniec tego projektu...

bunkier sztuki

2008-09-11T09:45:00.001+02:00

2008-08-17T17:28:00.001+02:00

a w ufie było tak...

2008-07-04T22:50:00.001+02:00

czyli cudnie!

foto: Karolina Więckowska, Robert Król, Edyta

genderqueer revolution

2008-06-11T10:06:00.001+02:00

déjà vu

2008-05-28T19:19:00.001+02:00

blankly, perfect summer

2008-05-07T11:29:00.001+02:00

vertexList

maj-czerwiec 2008
Brooklyn NY

curated by Małgorzata and Marcin Gołębiewscy

Featring video, new media and installations by WOJTEK DOROSZUK, KAROLINA KOWALSKA, BARTOSZ KOKOSIŃSKI, WOJTEK KUBIAK & LIDIA KRAWCZYK, NORMAN LETO, JACEK MALINOWSKI, AGNIESZKA POLSKA, JANEK SIMON, GRZEGORZ SZTWIERTNIA, JULIAN TOMASZUK, ALICJA ŻEBROWSKA.

http://vertexlist.blogspot.com/

and

from krakow with luv

genderqueer (under construction)

2008-04-26T10:13:00.001+02:00

otwarta pracownia, kraków

24 kwietnia 2008

25 kwietnia 2008

katalog

festiwal kultura dla tolerancji

2008-03-24T21:41:00.001+01:00

genderqueer

2008-03-24T18:57:00.001+01:00

fotografie

kalejdoskop, dvd 9:35, 2008

2008-02-22T11:46:00.015+01:00

genderqueer

kalejdoskop, DVD, 9:35, 2008

Cykl składa się z obrazów (olej na płótnie, 195 x 195 cm, ok. 18 sztuk), fotografii (still under construction...), filmu (DVD pętla).

szkicownik do genderqueer

2008-01-04T00:17:00.004+01:00

to między innymi nad tym pracujemy od ponad dwóch lat

a i tak to nie wszystko

obrazy są tu...

bielska jesień

2007-11-24T14:18:00.000+01:00

http://www.galeriabielska.pl/

zmazani

2007-10-15T21:27:00.001+02:00

hostia (guests)

2007-09-11T11:14:00.000+02:00

prace z cyklu Hostia na Prague Biennale 4

hostia (guests)

Projekt hostia (pol. goście) składa się z kilkunastu obrazów (olej na płótnie) o różnych formatach, na których znajdują się przedstawienia z archiwalnych fotografii znalezionych przez nas w pieszczańskiej bibliotece miejskiej. Na obrazach pojawiają się zatem takie osoby jak ks. Josef Tiso (ówczesny kontrowersyjny prezydent Słowacji), dr Wilhelm Frick (Minister Spraw Wewnętrznych III Rzeszy), pacjenci pieszczańskiego Spa czy goście, których nazwisk już nikt nie pamięta. Pieszczany były miejscem spotkań międzynarodowej śmietanki towarzyskiej. Gdy w okresie międzywojennym Europa i Ameryka Północna zmierzały się z kryzysem finansowym dla Pieszczan był to jeden z lepszych okresów, to moment wielkiej prosperity. Moglibyśmy tę reprezentację traktować jako swoistą, wielobarwną „kronikę towarzyską”, jadnakże jej obraz zasnuty jest mroczną historią, niektóre z tych osób bowiem kojarzą się z niezwykle burzliwymi i zmiennymi losami Słowacji. W rzeczywistości zdjęcia te stanowią wyjątkową historię regionu. Co ważne, stanowią one niespotykane źródło wiedzy o losach całego kraju. Chociaż posiadają – jak zwykle dla tego typu fotografii pamiątkowej – aurę sielanki, beztroski, przypadkowości oraz niechętnie przybieranej wyniosłości, to jednak kryje się za nimi groza i świadomość losów chociażby dwójki z bohaterów, których wymieniliśmy wcześniej (oboje Frick i Tiso po II wojnie światowej skazani za zbrodnie wojenne oraz przynależność do i kolaborację z Trzecią Rzeszą zostali powieszeni). Odwiedzający pieszczańskie Spa goście wyznaczali wyraźne grupy, które w danym okresie posiadał władzę. I nie chodzi nam tutaj jedynie o władzę w rozumieniu wykonawczym czy zbrojnym, lecz o taką, o której pisał Michel Foucault, która „jest wszędzie – nie dlatego, że wszystko obejmuje, lecz dlatego, że zewsząd się wyłania”. To władza normatywna.

Najświetniejszy okres dla pieszczańskiego Spa przypada na okres końca XIX i początku XX wieku, kiedy jego kierownictwo sprawowała węgierska rodzina Winterów, bądź precyzyjniej – ojciec ze swoimi synami. Nie przypadkowo jest to czas pojawienia się także regulacji, technik dyscyplinarnych, które były znamionami nowoczesnego społeczeństwa. Gdy francuski filozof pisze, że „żyjemy w społeczeństwie profesorów – sędziów, lekarzy – sędziów, wychowawców – sędziów, działaczy społecznych – sędziów; wszyscy oni narzucają powszechną władzę normatywu i każdy z nich na swoim poletku podporządkowuje mu ciało, gesty, zachowania, sprawowanie, postawy i osiągnięcia” – wydaje się opowiadać o sytuacji w kąpieliskach i sanatoriach znajdujących się w Pieszczanach. Dyscyplinowanie ciała, dostosowywanie go do swoiście postrzeganej normy, tresowanie go, uzdrawianie, pielęgnowanie etc. było/jest efektem działania relacji władzy. Nie przypadkiem w 1883 roku sir Francis Galton wprowadził pojęcie eugeniki, które dotyczyło ulepszania gatunków z pokolenia na pokolenie. Władza w tym sensie jest siecią łączących się, nakładających na siebie i wzajem przenikających się relacji przemocy, władzą operującą przede wszystkim normą jako swym podstawowym narzędziem. Używamy pojęcia władzy do interpretacji ciała oraz reprezentacji.

W pieszczańskich Spa obok reumatyzmu, osteoporozy oraz nadwagi leczono również schorzenia układu nerwowego – a to przecież dr Frick, pełniąc funkcję Ministra Spraw Wewnętrznych III Rzeszy, któremu podlegały między innymi sanatoria, szpitale i poradnie psychiatryczne, podpisał ustawę zwaną później Aktion T4 (E-Aktion), której celem była fizyczna eliminacja ludzi niedorozwiniętych psychicznie oraz przewlekle chorych neurologicznie. Pojęcie choroby psychicznej jest sprawą wewnętrznego systemu wartości danej kultury. Chorobie jako takiej nadaje status grupa. Jest ona efektem aktywnej produkcji: to dana kultura poprzez chorobę wyraża siebie pozytywnie.

Widzimy zatem, że historia nie jest linearną narracją, w której zdarzenia zwyczajnie następują jedno po drugim, lecz zawiera nieciągłości, przerwy. Jest polem dyskursywnym. Celem naszego projektu nie jest akceptacja „reżimu prawdy”, lecz śledzenie w jaki sposób do owych reżimów zakrada się rozkład. W jaki sposób dochodzi do konstruowania historii, w jaki sposób władza wytwarza porządki i naturalizuje je.

genderqueer

2007-07-09T22:00:00.001+02:00

obrazy

Ł., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

R., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

J., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

K., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

J., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

K., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

I., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

M., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

G., olej na płótnie, 195x195 cm, 2008

W., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

M., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

L., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

G., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

B., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

A., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

I. i L., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

J., olej na płótnie, 195x195 cm, 2007

genderqueer

obrazy - olej na płótnie, 195 x 195 cm

Projekt odnosi się do zagadnienia zaczerpniętego z dyskursu genderowego i queerowego. Jego zadaniem jest próba zbadania relacji zachodzącej pomiędzy znakiem i jego znaczeniem, pomiędzy wizerunkiem człowieka i tym, co ów obraz o nim mówi. Założeniem przedsięwzięcia jest unikanie jasnych i wyraźnych wyjaśnień dotyczących określonych przedstawień. Zależy nam, aby widz wpadł w pułapkę własnych kategoryzacji.

Ważne w tym projekcie jest przekroczenie pewnego schematu myślowego, który zawsze wymusza komunikację nie między ludźmi, lecz między płciami. Schemat, o którym mowa, to teatr, na którego scenie nieustannie odbywają się - czasami lepsze, a czasami gorsze – przedstawienia z różnymi typami ludzi w rolach głównych. To zachowania rytualne i anarchistyczne, gesty rewolucyjne i zachowawcze. Praktyki dyskursywne stwarzają przestrzeń wzajemnie przenikających się znaczeń, które zapobiegają jednak przekroczeniu określonego repertuaru ról. Zasoby, z których czerpią ci „aktorzy” mają charakter społeczny i ustalony.

Genderqueer odnosi się do problemu związanego z tożsamością człowieka, zarówno tą kulturową jak i seksualną. Oczywiście jest to zagadnienie złożone odnoszące się do ogólnego dyskursu wyznaczanego przez teorię queer. Jego użycie przez nas w tym projekcie odnosi się do próby dyskusji nad sposobami konstruowania „człowieka”, tworzeniem jego osobowości, tożsamości, wytwarzania jednostki w społeczeństwie i – słowami Michela Foucaulta – ujarzmiania. Chcieliśmy z jednej strony przedstawić ową „trzecią płeć”, której oczywiście w żaden sposób nie można i nie należy kategoryzować, posiada ona bowiem przeróżne, złożone i niejednoznaczne sposoby manifestowania, a z drugiej strony chcieliśmy zmusić widza do tego, aby sam wpadł w pułapkę własnych ograniczeń.

więcej...

i tu też...

i tu...

a także tu...

instytucje

2007-07-07T22:56:00.000+02:00

Irena 1939, olej na płótnie, 50 x 50 cm, 2007

Instytucje (część pierwsza), DVD, 5:14, 2007

Instytucje (część druga), DVD, 8:14, 2008

The man from Laramie
He was a man with a peaceful turn of mind
He was kind and sociable and friendly
Friendly as any man could be
But you never saw a man outdraw
The man from Laramie
The man from Laramie
He was a man with a warm and gentle heart
But when they start the arguin and fightin
Frightenin and lightnin fast was he
Their was no cayoot
Who could out shoot
The man from Laramie
He had a flair for ladies
The ladies loved his air of mystery
The west will never see
A man with so many notches on his gun
Everyone admired the fearless stranger
Danger was this man’s specialty
So they never bossed nor double crossed
The man from Laramie
[…]

Al Martino, “The man from Laramie”

Słowa piosenki, która została wykorzystana w filmie Instytucje (cześć druga), pochodzą z amerykańskiego westernu The man from Laramie w reżyserii Anthony’ego Manna z 1955 roku.

Instytucje (część pierwsza i druga) to filmy, które odpowiadają na pytanie dotyczące tego w jaki sposób tożsamość jest ujarzmiana, konstytuowana, w jaki sposób tworzone jest „ja” poprzez konstruktywne zaprzeczenie, negowanie i równoczesną aprobatę. Dopasowywanie się do określonej roli kulturowej nie jest trudne – wystarczy „zwykłe” naśladownictwo, cytowanie tego, co już społeczeństwo oswoiło, uznało za naturalne i uniwersalne. Materiałem wyjściowym były archiwalne filmy z przełomu lat 60. i 80. Można je znaleźć w prawie każdej rodzinie. To sceny utrwalane podczas oficjalnych, często kościelnych uroczystości, podczas typowych wczasów, czy chwil beztroskiego spędzania czasu, które w jakiś szczególny sposób były warte utrwalenia. Filmy były kręcone głównie przez mężczyzn, kamera była ich „zabawką”. Zatem mamy tutaj do czynienia z ich punktem widzenia, śledzimy rzeczywistość ich oczami. Utrwalali na kliszy filmowej (typowej 8) to, co było dla nich ważne.

W filmie Instytucje (cześć pierwsza) podczas montażu wybieraliśmy te sceny, które - w sposób dla nas najbardziej wymowny - opowiadają o schematycznej i kulturowo skonstruowanej kobiecości. Zatem z jednej strony mamy archiwalny – i posiadający znamiona dokumentu – materiał filmowy, który zmusza nas do traktowania go, jako autentycznego i niewyreżyserowanego ciągu zdarzeń, a z drugiej natomiast, poprzez montaż, nałożyliśmy na niego własną interpretację, próbując zmusić odbiorcę do ponownego odczytania tych banalnych epizodów. Instytucje (cześć druga) to opowieść o mężczyznach, ich obowiązkach, hobby, sposobach spędzania wolnego czasu, braterstwie, mężczyźnie rodzinnym i angażującym sięw przeróżne społeczne aktywności.

Naszą intencją było odkrycie tego, co na pierwszy rzut oka wydaje się być niejasne i nieistotne: gesty, partykularne zachowania, kaprysy, wyraźne na twarzach bohaterek i bohaterów, szczegóły ubioru etc. okazują się być elementami większej układanki. To próba wyjaśnienia niektórych strategii uczenia się płci. Z pozornie beztroskich scen z czasem zaczyna wyłania się szczególna forma agresji i przemocy, którą stosują wobec siebie bohaterki i bohaterzy filmów.

Laramie to miasto w Stanach Zjednoczonych, w którym w 1998 roku zamordowano Matthew Sheparda. Była to zbrodnia nienawiści. więcej...

wymazywanie

2007-07-07T19:59:00.001+02:00

przed po

wymazywanie, dvd 30 min., 2007

pustka jest formą - forma jest pustką
październik-listopad 2006
fundacja wschód sztuki
kurator roman lewandowski
fabryka schindlera, kraków

Roman Lewandowski, Obraz jako alegoria i przekroczenie

O sensie i karierze pojęcia relatywizmu – wbrew sprzeciwom i enuncjacjom jego oponentów – dobitnie świadczy fakt, że nikt przy zdrowych zmysłach nie jest dziś w stanie zanegować tak oczywistej konstatacji, że zarówno sztuka, jak i kultura w ogólności, nie posiadają jednej wiążącej definicji, że zakres ich i status podlegają nieustannej fluktuacji oraz negocjacji. Kontekst (czasu i przestrzeni) czyni niemal wszystko. Praktyka artystyczna bez niego by się nie obeszła.

Z drugiej strony może jednak warto zadać sobie trud odpowiedzi na pytanie – czy można żyć i uprawiać malarski dyskurs bez usankcjonowania go (na przykład mocą różnych instytucji, jakie współtworzy krytyka bądź akademia) i bez zakotwiczenia (nawet jeśli byłyby to tak dryfujące punkty jak ośrodki wystawiennicze)? Te elementy artystycznego zjawiskowego pola są wpisane w zasady (nie tylko) językowej gry i trudno właściwie uzurpować sobie pogląd, że sztuka może się bez nich obejść... Podejmowane przed laty akcje sytuacjonistów czy artystów związanych z konceptualną rewoltą, które miały zrewolucjonizować (choć de facto – znieść) mechanizmy pośredniczące (medium, galerie, marszandzi itd.), jakkolwiek przeszły do historii sztuki, są uzurpacjami – z dzisiejszego punktu widzenia – romantycznymi. Obecność realizacji i dzieł Daniela Burena oraz Josepha Kosutha w muzeach i galeriach czy na imprezach typu biennale jest znamienna i – bynajmniej – nie świadczy o porażce tych artystów. Ich strategie i artykulacje są efektem negocjowania dzieła właśnie i jednocześnie pełnej świadomości fluktuacji pojęciowego statusu – dzieła, artysty, odbiorcy...

Historia lubi się powtarzać. Ale pamiętajmy też – za Deleuze’em i Derridą – że jest to powtórzenie poprzez różnicę. Kiedy Robert Rauschenberg w roku 1953 wymazywał rysunek de Kooninga, a był to – przypomnijmy – rysunek wykonany w kilku mediach, artysta ten miał już za sobą studia prowadzone pod okiem Josefa Albersa, który uwrażliwiał go na konceptualny i formalny czynnik malarskiej praktyki. Powstała nieco wcześniej, około 1952 roku, seria białych paneli zatytułowanych White Paintings układa się w koherentne kontinuum z powstałym kilkadziesiąt lat wcześniej suprematystycznym ekstremum, jakim niewątpliwie było Białe na białym Malewicza. Diachronia ta dodatkowo pozyskuje uzupełnienie w porządku synchronicznym, który wówczas współkształtował John Cage – przyjaciel Rauschenberga i autor powstałej w tym samym czasie kompozycji 4’33’’... [1]

W tym kontekście przypisywanie Rauschenbergowi kontestowania malarstwa gestu spod znaku de Kooninga jest chybione i raczej należy się w tym dopatrywać bardziej konceptualnego działania. Tyle że akt ten skierowuje się ku (de)konstrukcji przedstawienia. Dowodzi tego wreszcie i fakt, że Kooning nie podarował rysunkowego „odpadu”, ale świadomie sprezentował Rauschenbergowi pracę ewidentnie skończoną.

Zgoła zupełnie inne przesłanki kierowały szwedzkim artystą Felixem Gmelin, który w 1996 roku w ramach projektu Art Vandals zreinterpretował 12 dzieł sztuki, które w ostatnich latach zostały zniszczone w galeryjnych bądź muzealnych przestrzeniach. Jednym z prezentowanych przezeń obiektów było... A New Painting after Rauschenberg's Erased de Kooning Drawing. Powstałe wówczas prace nie podejmowały właściwie problematyki metamalarskiej, ale raczej kierowały uwagę na społeczny kontekst funkcjonowania dzieła i jego odbiór. Inny, bo filozoficzny, aspekt uwidacznia się u Romana Opałki. Artysta ten w swym permanentnym projekcie OPAŁKA 1965/1 - nieskończoność staje się poniekąd zakładnikiem idei zmierzania do mentalnej bieli, co jest konstrukcją tyle egotyczną co utopijną, i wielka szkoda, że – niestety – zbyt merkantylnie uwikłaną...

Od podobnego redukcyjnego myślenia jest wolny projekt Wymazywanie, którego współautorami jest artystyczny tandem – Wojtek Kubiak & Lidka Krawczyk. Co więcej – krakowscy artyści odwołują się nie tylko do zagadnień czysto formalnych oraz malarskich, jak miało to miejsce u Rauschenberga, lecz uwzględniają i akcentują także współczesne uwarunkowania związane z funkcjonowaniem „ikony”. Malarski dyskurs jest tutaj ukazany w perspektywie zachwiania idei reprezentacji, wirtualizacji dzieła, a także kryzysu klasycznych „producentów” i „dystrybutorów” sztuki. Dotyczy to zwłaszcza statusu i retoryki takich symbolicznych figur jak „akademia”, „artysta”, „obraz” i wiążący się z nimi kult rzemiosła.

Ten ostatni myślowy dukt genealogicznie związany jest z faktem, że Wymazywanie opierało się na de(kon)strukcji „realistycznych” prac malarskich, które powstały w latach 2003-2004 i stanowiły załącznik do dyplomu Wojtka Kubiaka na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Powstałe wtedy obrazy były pośrednią trawestacją prac Luciana Freuda, choć nie odzwierciedlały fabuły i jej mentalnego kontekstu, ale raczej wyzyskiwały ich wizualną moc i wabiły oko doskonałym warsztatem. To w zupełności wystarczało, aby zostały zaakceptowane i to też zapewne sprawiło, że obrazy Kubiaka spotkały się z wyróżnieniem na akademii.

Gdyby na tym wyczerpywała się ich siła i oddziaływanie, z pewnością dyplom ten byłby tylko egzemplaryczną wykładnią tradycji przedstawieniowej, która – jak przeczytać możemy w autokomentarzu artystów – „odrzuca konceptualność, kontekstualność, performatywność i inne formy sztuki bezprzedmiotowej” [2]. Kiedy jednak w dwa lata później artyści ci najzupełniej dosłownie wymazali jedno z dyplomowych płócien, dokonali manifestacyjnego gestu zaprzeczenia i – paradoksalnie – jednocześnie ocalenia ‘obrazu’.

Jeśli przyjąć za Deleuze’em, że „dzieło jest problemem zrodzonym z imperatywu” i że „autora dzieła można (...) nazwać operatorem Idei” [3], nie trudno oprzeć się wrażeniu, że artefakt spełnia się nie tyle w swej warstwie czysto przedstawieniowej, ale jest przede wszystkim medium generującym znaczenia. Zatem nie tyle chodzi tu o orgiastyczność i nagość (dosłowną oraz metaforyczną) obrazu, lecz o (nie)możliwość referencji i jej wirtualnych „kordonków”. Pozornie bowiem obraz został unicestwiony (i jakby zaskakująco spełnia się tu proroctwo ikonoklastów), ale nie możemy też zapominać, że – choć figuracja i przypisany jej świat przedstawienia zostają zanegowane – de facto jest to tylko (aż) zabieg wzięcia ich w retoryczny nawias. Akt negacji jest w istocie afirmatywny i performatywny, przy czym „afirmacja wypływa z niej jako ersatz” [4]. Ta rekompensata i podwojenie jest ewokacją i artykulacją, przypomnieniem „pisania” dzieła i jego aktualizacją, bo przecież obraz – po zdarciu zeń warstwy farby – nadal „przedstawia” wartości czysto malarskie. A jest to z jednej strony archeologia pamięci – „ślady dawnych figur, plam barwnych, wspomnienie po dawnej kreacji, pracy włożonej w realistyczne przedstawienie” [5], z drugiej zaś – organiczność i monochromatyczność przywołująca z(w) wyobraźni czy to śródziemnomorskie freski równie (niegdyś) iluzjonistycznego malarstwa pompejańskiego czy to – a rebours – suprematystyczne albo unistyczne ikony. Wreszcie sensualność i palimpsestowość obrazu dzieli przymierze ze zmysłowością i strukturalnością utraconego ciała (obrazu, przedstawienia, postaci). W tym sensie ta totalizacja i detaliczność malarskiej procedury posiada znamiona pornografizacji, która stała się dzisiaj dystynktywną cechą obrazu, co – na marginesie – ewidentnie pokazują ostatnie prace Thomas Ruffa.

Jednak „powidoki” widzialności wiąże ze sobą przede wszystkim praca pamięci oraz wyobraźni. To gestualność, która domaga się gestu i (wy)pełnienia, bo obraz musi zostać uruchomiony poprzez kontemplację, imaginację i konceptualizację. Odbiorca jest zatem w równej mierze kreatorem co adresatem dzieła. Jakie „rzeczy” wyciągnie i/lub powoła, jest już tylko kwestią jego „zdolności przedstawiania”. Nie można przy tym zapominać, że wiara w to, iż reprezentacja i wrażenia są uwarunkowane przez przedmioty zewnętrzne, sama jest przedstawieniem” [6].
Projekt Wymazywanie stanowi tego procesu pochodną i ilustrację. Jest to wszakże symulacja, która tę wiarę w nas podważa, bo „rzecz przenoszona jest w jej sobowtóra (czyli już w idealność) dla innego i doskonałe przedstawienie zawsze jest już inne niż to, co samo dubluje i re-prezentuje. Tutaj zaczyna się alegoria” [7].

Ta ostatnia zakręca nieomal eliptyczne koło, bowiem wymazanemu obrazowi towarzyszą jego matrixowe analogony – fotograficzny wydruk dyplomowego płótna z czasów jego realistycznej „świetności”, zapis wideo z procesu wymazywania oraz złuszczona farba w woreczku, który mieści metaforyczne szczątki reprezentacji.

W tym miejscu może paść pytanie – czy te metonimiczne zamienniki są tylko przysłowiowymi kośćmi do gry w kości ilustrującymi – jak chce Lyotard – językowe gry ponowoczesności, a zatem są elementami semantycznej i ikonicznej składni, czy też konstruują – jak pokazał Kosuth – równoprawne znaczenia? Gdyby posłużyć się dalekowschodnią epistemologią i ontologią, należałoby powiedzieć – zarówno To jak i To. Bo przecież prawdą jest, że „do istoty przedstawienia należy to, że przedstawia ono nie tylko coś, ale także własną przedstawieniowość” [8].

Zarazem jednak Wymazywanie znakomicie wpisuje się w dyktat i dyskurs metafory, bez której nie może zaistnieć międzyludzka komunikacja. Jej alegoryczne figury stają się nośnikami do ciągle ponawianego pytania o (nie)możność dyskursywności, a więc o jej zapośredniczenia, korupcję, kompromitację i jednocześnie kulturową niezbędność. Wszak nie sposób żyć bez języka, a obraz jest tego śladu śladowym poprzednikiem i „inauguracją”. Lustra referencji – co najmniej od czasów Velazqueza – świecą nam w oczy ze zdwojoną siłą, podczas gdy „dzieło ustanawia i przekracza granicę, która je stwarza, zagraża mu i je spełnia” [9]. Nikt i nic nie jest bez winy. A już najmniej mit, który karmi się tym przekroczeniem. Jednak bez tego kłamstwa nie ma sztuki...

1. szerzej pisze o tym Vincent Katz w eseju A Genteel Iconoclasm. Por. http://www.tate.org.uk/tateetc/issue8/erasuregenteel.htm
2. cytat pochodzi z prywatnej korespondencji z Wojtkiem Kubiakiem i Lidką Krawczyk
3. Deleuze G., Różnica i powtórzenie. Warszawa 1997, s.281
4. Deleuze G., Różnica i powtórzenie. Warszawa 1997, s.96
5. z prywatnej korespondencji z Wojtkiem Kubiakiem i Lidką Krawczyk
6. Baudrillard J., Pakt jasności. O inteligencji Zła. Warszawa 2005, s. 29
7. Derrida J., O gramatologii. Warszawa 1999, s.380
8. Deleuze G., Różnica i powtórzenie. Warszawa 1997, s.131
9. Foucault M., Szaleństwo i literatura. Warszawa 1999, s.25

Roman Lewandowski
25 czerwca 2007

niezawodni (rysunki)

2007-07-07T00:52:00.001+02:00

niezawodni

2007-07-07T00:34:00.000+02:00

Sławek Shuty, Gdzie prawdziwy wschód spotyka się z zachodem, a zachód ze prawdziwym wzwodem

Miałem onegdaj jednego znajomego, a były to czasy, kiedy inteligentni ludzie miast wytrawnego Martini Ciociosan lub inne słodkie ziołowe pijali, który bardzo pragnął zostać prawdziwym człowiekiem z równie prawdziwym kręgosłupem. Pragnienia jego miały swe źródło w wykreowanej przez scenarzystów zza żelaznej jeszcze wtedy kurtyny postaci działającego w prawdziwie nietypowy sposób stróża prawa. Ów jakże nietypowy a jednak typowy, nazwijmy go dialektem ulicy, pies, jak na nietypowego psa przystało odznaczał się prawdziwą siłą charakteru, którą w telewizyjnym półświatku, stanowiącym wszakże jedyną obowiązującą rzeczywistość, nazywa się twardością.

Z prawdziwą twardością miałem prawdziwy kontakt podczas moich przygód z prawdziwie twardą odmianą karate, gdzie podczas wyczerpujących treningów przeprowadzano test twardości jąder. Próbę tą warto było przejść z oceną przynajmniej zadowalającą, bo jeżeli wypadała niepomyślnie, to wówczas okazywało się, że jądra wcale takie twarde nie są. Więcej, są mietkie i delikatne jak jaja, a przy okazji bardzo czułe na ból.

Było minęło, nie płacze się nad rozlanym mlekiem i potłuczonymi jajami, znajomy mój wstąpił na ścieżkę samorozwoju, która miała zaprowadzić jego dojrzewającą niczym ser jaźń do punktu zero, w którym stanie się jak ów TV pies silny, niezłomny, sprawiedliwy i bezlitosny wobec zła. Siłownia stała się mu drugim domem, wyczerpujący trening nawykiem, wysokobiałkowa dieta obowiązkiem. Wszystko byłoby dobrze, wilk byłby syty i owca prawie cała, gdyby znajomy nie wpadł na pomysł hartowania swojego ducha poprzez umartwianie swego ciała. Codziennie rano po przebudzeniu wchodził na pół godziny do wanny i polewał swoje ciało lodowatym prysznicem. Działania te miały wzmocnić jego charakter i wytrenować siłę woli. Jednak to co może sprawdza się wśród adeptów sztuk walki, którzy w położonych wysoko w górach chińskich klasztorach z godną podziwu wytrwałością znoszą upokorzenia i kaprysy mistrzów, nie zdało egzaminu w usytuowanej na rubieżach miasta, wśród szarych blokowisk, pokrytej po sam sufit białą glazurą łazience. Znajomy po ledwie kilku tygodniach ascezy trafił do szpitala z ostrym zapaleniem nerek.

A czy to było właśnie ostre zapalenie nerek, czy też ostre zapalenie czegoś innego, katar kiszek, grypa ogólnie wewnętrzna, zgorzel powszechny nie wiem, nie powiem, nie pamiętam. Istotnym jest, że biedaczyna tułał się po szpitalnych salach przez boży rok. Bo jak to mówią, byle człowiek zdrowym był, bo jak tak się sypnie, to na całego no i oczywiście starą też prawdą jest, że szpitalnych pieleszy nie opuszcza się tak łatwo, jak nie to, to tamto, jak nie tu, to tam, jak się jedno kończy, to się drugie zaczyna, zaplątania, powikłania, żółtaczka, zaszyta w jamie brzusznej przez niedopatrzenie lekarza chusta chirurgiczna. Syf, beznadzieja, glątwa – polska felczerska rzeczywistość. Znajomy wyszedł ze szpitala zmięty jak stara szmata.

Ojciec jego był dobrze sytuowanym kierownikiem inżynierem i jako człowiek na prawdziwie odpowiedzialnym stanowisku otrzymywał przy byle okazji podarunki, czy raczej łapówki w postaci firmowanych zachodnimi markami czeskich wódek, a jako że sam dawania w szyję unikał, w domowych szafach, wśród bielizny, ręczników i innego rodzaju wyprawek pełno było poutykanych butelczyn. Ze zmagazynowanych dóbr dnia jednego skwapliwie skorzystał stary Halina, który zakontraktowany miał na balkonie znajomego położyć filzy. Taka moda wówczas wśród bloczysk zapanowała, że każdy prawdziwie szanujący się obywatel balkon zabudowywał, tworząc dodatkową przestrzeń mieszkalną, a przynajmniej kład na nim glazurę z mrozoodpornego gresu. Stary Halina – złotka rączka na chwiejnych nóżkach – będąc po ostrym kubku położył płytki kierując się stylem pijanego człowieka za wzór mając chyba starożytnych wschodnich mistrzów, którzy zamknięci w klasztorach poświęcają swe ciała szlachetnej sztuce walki. Jednakże prawdziwie zachodnia, ukształtowana pod wpływem medialnych sensacji, logika ojca wspomnianego powyżej znajomego nie wytrzymała takiego ze wschodem spotkania. Wkurwił się facet nie na żarty i wypierdolił starego Halinę na zbity pysk. Ten z braku laku, a będąc już na konkretnej ćmadze stanął pod klatką, popijał piwko i pierdolił smuty do przechodzących mimo sąsiadów.

Tak też właśnie i ja go zobaczyłem, opartego o metalowo szklaną ściankę, jak z iście męską swadą nawijał o młodych dupach z szóstego piętra, które się do dupcenia jak ulał nadają i jak mu też na ich widok korzeń sam z siebie stoi. I były se chłop tak stał z mordą ucieszoną, z chłodnym jeszcze piwem w garści, gdyby nie żona, prawdziwie zażywna kobiecina, która się w ten grajdoł z siatkami wtoczyła i słysząc jego seksualne rewelacje powiedziała raz a krótko: zamknij się, bo ci gębę zasznuruję! Starego Halinę zastopowało jakby go kto lejcem ściągnął. A ja wróciłem do chałupy film z nietypowym psem skonsumować, co go ledwie z wypożyczalni wziąłem, żeby twardym się stać i jak przyszłość pokazała dupą mi to wszystko wyszło ale nie czas i miejsce, żeby tutaj takie sprawy poruszać.

Sławek Shuty
9 września 2005

niezawodni

październik-listopad 2005

galeria nova, Kraków

pasywne. więzy rodzinne

2007-07-07T00:18:00.001+02:00

Magdalena Ujma, Zamknięte w płci

Esencja
Daleka jestem od uznania, że istnieje esencja kobiecości. Mogłabym właściwie powiedzieć „nie wierzę”, bo jest to bardziej kwestia wiary niż przekonań powziętych na podstawie wymiernych danych. Na pewno nie wchodzą w grę bierność, uległość, brak własnego zdania, posługiwanie się raczej sercem niż rozumem, skłonność do empatii, wyrozumiałość, dążenie do opiekowania się bliźnimi, łagodność, brak agresji, dziecinność i cały ten zespół znanych na pamięć cech, przypisywanych kulturowo kobietom. Te, wśród którym obracam, są tak różne, że nie ma wspólnego mianownika, naprawdę nie. Wszystko zależy od... wszystkiego. Tak sądzę. Więc najpierw od wieku i pokolenia. A także od środowiska, miejsca, w jakim się wychowały i miejsca, w którym żyją. Nie ma jednej prawdy. Nie ma reguły. Przewidywalna i powtarzalna, układająca się w jakieś typy (to zawsze kusi), ale różnorodność.

Obraz
Gdy patrzę na „Pasywne”, to stopniowo zaczynam się domyślać, że odrzucam coś ważnego. Widzę jednocześnie potworną klatkę stereotypu i prawdę, która jest niewygodna, i – mówiąc szczerze – boli. Naprawdę bolą mnie duże obrazy, gdzie zawodzi reprezentacja, gdzie nie ma już farb, gdzie ostra linia ołówka podkreśla tylko zmarszczki, obwisłość skóry, przenikliwość spojrzenia i odruchowe zaciskanie ust, odruchowe bo praktykowane już tyle lat. Wycofanie się z malarstwa opowiada to, co gdyby zostało powiedziane inaczej, klasycznie, farbami, zostałoby zagadane i wchłonięte przez konwencję. Milczenie też po to, żeby ominąć patos, żeby nie składać żadnych hołdów Babce Polce, Matce Polce i Córce Polce – to byłoby potworne. Milczenie świadczy o braku języka, ale też jest szukaniem innego sposobu mówienia o ich doświadczeniu. O linii kobiecości, która ciągnie się przez polskie domy i każe przekazywać z pokolenia na pokolenie przekaz codziennego krzątania się i normalności, miłości i nienawiści, poświęceń i bólu, i ciepłych obiadów. Cierpienia, bo tak musi być, tak świat jest zbudowany, bo taka jest rola kobiety. Tego, że niewygodna, nie ma nawet sensu komentować.

Patrzenie nie jest już tak ważne. Może przeszkadzać, najważniejsze jest widzieć, a nie patrzeć. Widzenie skupione na cienkiej linii sznurującej usta, czy dziwnie przenikliwych, niebieskich oczach – przenikliwych, bo patrzących do wewnątrz, na linii złotego łańcuszka zwieńczonego krzyżem. Widzenie to wydobywa nagle z tępoty stereotypu konkretne osoby z ich doświadczeniem.

Małe kolorowe obrazy: przypisy. Cień na ścianie potęgujący krzyż trzymany nad głowami – to już opowieść.

Film: zasadnicze nieporozumienie trzech pokoleń kobiet związanych więzami krwi. Wzajemne przyciąganie i odpychanie. Bycie skazanym na siebie.

Cechy kobiecości według „Pasywnych”: zdolność do przetrwania wyraża się nie w sile, lecz w twardości. Umiejętność trzymania się życia, zbudowania skutecznej obrony.

Spadek
Wolałabym, żeby ten cykl nazywał się „Niewidzialne”. Niewidzialne, bo dlaczego nie są młode i wesołe, i tak dalej? Tak więc esencji nie ma, jest więzienie płci.

Mężczyźni są w stanie przekroczyć swoją płeć i wyobrazić siebie jako byt jej pozbawiony – oczywiście „uniwersalny”. Kobieta nie może tego zrobić. Niemożliwość kobiecej transcendencji jest znakiem rozpoznawczym systemu, w którym żyjemy.
Nic się z tym nie da zrobić?

Magdalena Ujma
3 marca 2006

Marcin Wilk, s/m. „Pasywne”

Najnowszy projekt Wojtka Kubiaka i Lidii Krawczyk pozornie odróżnia się od wcześniejszych realizacji: odrębnym tematem, próbą nowej formy, konstruowaniem innego języka. W istocie jednak Pasywne – tak jak ja je widzę – wpisuje się w pewien ciąg następujących po sobie sekwencji; pomysłem, którego skrawki można było obserwować już w Niezawodnych czy Lidce.

Pretekstem dla Pasywnych jest formułowana kulturowo-społecznie płeć (gender) wraz z całym ciężarem i brzemieniem. Słowo wywoławcze i zarazem tytuł wystawy odsyła nas do skojarzeń rejestrowanych w naszym kulturowym otoczeniu negatywnie. Pasywne, czyli podległe, bez inicjatywy; a dalej – oczekujące na ruch z drugiej strony, poddane, bezwładne.

Tautologia kryjąca się w nazwie wystawy jest oczywista. Pasywne ze wskazaniem na rodzaj żeński niosą tyle treści, co mokra woda czy cofanie się do tyłu. W naszej kulturze wszak Pasywne są bowiem kobiety (gender). I koniec kropka.

Z drugiej strony pasywność (nazywana i prowokowana na obrazach przez zbliżenia, brak koloru, wytrącanie z władzy artystów nad kształtem całości; doświadczana dodatkowo przez historie „strażniczek patriarchatu” zarejestrowanych na filmie wideo) jest tu kreślona tak wyraźną i mocną linią, że staje się karykaturą samej siebie. W trakcie naszej lektury pasywność eksploduje zatem, pokazując wszystkie dyskursywizowane przez sztukę rozkurcze kultury i porządku społecznego.

Te zabiegi stanowią rodzaj ciągłego zmagania z własnym otoczeniem. Tu trzeba tak biczować się rzeczywistością, by móc przemalowywać fotografowane rany, co – zapewniam – nigdy nie jest zadaniem prostym nawet dla doświadczonych w tym fachu. Sprzeczne emocje i postawy (np. strach i odwaga, wstyd i duma, miłość i nienawiść, zaangażowanie i obojętność) wpisane są nie tyle w dekonstruowaną rzeczywistość, ile w skutek, jaki dekonstrukcja odnosi w dziele, autorach, widzach.

Przekroczenie granicy kulturowego bólu przynosi w końcu mentalną rozkosz, przejście poza limit społecznej przyjemności sprawia z kolei psychiczny ból. Innymi słowy: ci zdobędą największą nagrodę, którzy oglądając Pasywne zgodzą się ponieść srogą karę.

Marcin Wilk
2 marca 2006

pasywne. więzy rodzinne
marzec-kwiecień 2006
galeria nova, kraków